Sözü uzatmadan… - kars haber

ATTİLA AŞUT [email protected] 2022.05.09 06:30 GÜNCEL 09.05.2022 06:30 Gazetelerin haberlerinde ve köşe yazılarında yanlış sözcük kullanımları yaygınlaşmaya başladı.

Sözü uzatmadan… - kars haber
09 Mayıs 2022 - 08:38
author
ATTİLA AŞUT
[email protected] 2022.05.09 06:30

GÜNCEL 09.05.2022 06:30

Gazetelerin haberlerinde ve köşe yazılarında yanlış sözcük kullanımları yaygınlaşmaya başladı. Sözcüklerin gelişigüzel kullanılması sıkıcı. Bazen meşhur yazarlarda bile görüyoruz bu özensizliği. Deneyimsiz sunucuların ekranlardaki yanlış söylemleri daha da ağırlaştırıyor durumu. Çünkü onların yanlışları fazla geniş bir kesimi etkiliyor. Lakin uyarılara en az kulak asanlar da onlar!

Yanlış kullanılan kelime, deyim, eylem ve söylemleri bir yazıya sığdırmak olanaksız. Bu hafta kimi köşeyazılarından ve haber metinlerinden birkaç örnek aktarmakla yetineceğim. Sözü uzatmadan, kısa yorumlarla…

***

İlk baskısı 1989 yılında yapılan İşçiyim Haksızım adlı kitabın yeni baskısı Cumhuriyet Kitapları ’ndan çıktı. Şükran Soner ile Önder Aker imzasıyla yayımlanan kitabın altbaşlığı şöyle: “Emeğin 17 yıllık kazanımlarının açgözlü geri alınış öyküsü”.

“Doyum” sözcüğü, Arapça “tatmin”in öz Türkçe karşılığıdır. “Açgözlü” ise “tatminsiz” demektir. Yani eldekiyle yetinmeyerek daha fazlasını isteyen insanı betimler. Sözcüğün ikinci anlamı ise “cinsel yönden doyuma ulaşmamış” demektir. Dolayısıyla “doyumsuz geri alınış öyküsü” sözü, bu kitap açısından yararsız bir nitelemedir. “Doyumsuz” sözcüğünün bu başlıkta ne denli sırıttığını görebilmek için az buçuk Türkçe bilgisi yeterlidir.

***

-“Emek Partisi Genel Başkanı Ercüment Akdeniz, Ankara ’da Emek Gençliği 9. Konferansı ’nda gerçekleştirdiği konuşmada…” (“1 Mayıs, halkın siyaset meydanıdır”, BirGün, 11 Nisan 2022, s. 8)

(“Yapmak” sözcüğünün “gerçekleştirmek” eylemi yerine kullanılması son yıllarda yaygınlaştı. Bu, fazla hatalı bir anlatım biçimidir. Tavır gerçekleştirilmez, yapılır.)

***

-“Bir başka biri ayrı yaklaşım da yapabilir.” (Müjdat Gezen, “Romanlar Günü”, Cumhuriyet, 11 Nisan 2022)

(Bu tümcede ise “gerçekleştirmek” eylemi yanlış kullanılmış. Müjdat Gezen ’in böyle bir tümce kurması beni şaşırtmadı. Çünkü daha önce de eleştirmiştim dil yanlışlarını. Yaklaşım gösterilir, sergilenir fakat yapılmaz. Bu cümle, “Bir başkası öbür yaklaşımda bulunabilir.” biçiminde olmalıydı.)

***

-“Önce, yıllardır çalışanların bir türlü sefalet sınırının altında kalan asgari ücreti ve eğitim desteği en yükseğe çıkarıldı, emekçiye hakkı ödendi. (…) Görüldüğü gibi, devletin gerçekleştiremediği bu açığı kurumlar, yerel yönetimler kapatmaya çalışıyor.” (Hikmet Altınkaynak, “Her mahalleye bir kütüphane, İzmir ’de”, Cumhuriyet, 7 Nisan 2022)

(Ayrıca yazı başlığı hem alıntıladığım tümceler yanlış! Yazının başlığı, “İzmir ’de Her Mahalleye Bir Kütüphane” olmalıydı. Tümcelerin bozukluğu ise açıklama gerektirmeyecek değin açık. Sözgelimi birincil tümcede “bir türlü”nün yeri yok! Ya sonraki açıklama? “Devletin gerçekleştiremediği açık” ne çağrıda bulunmak?)

***

-“Bir ressam öldüğü vakit, yaşam enerjisi, ‘can ’ vücudunu terk ediyor ve garip bir şekilde onun eserlerine antre yapıyor.” (Bedri Baykam, “Balkan Naci ’nin Gerisinde”, Cumhuriyet, 21 Nisan 2022)

(Bu tümcenin sahibi, meşhur bir sanatçı. Bir De ülkemizin en eski gazetesinde köşeyazarlığı yapıyor. Ama Türkçesi baştan savma. Belki yüzlerce kez yazıldı, söylendi: Eylem tabanlı adlarla “gerçekleştirmek” eylemini birlikte göstermek yanlıştır. “Antre yapmak, çıkış gerçekleştirmek, bekleme yapmak”, yazar söylemi yok, trafik polisi ağzıdır! Ne yazık fakat profesyonel sunucular bile ayırdında değil bunun! Aktardığım tümceye dönersek, “giriş yapıyor” söylemi Türkçeye yabancıdır. Burada içten sözcük, “giriyor” olmalıdır.)

***

-“Kaç gecedir ‘Yargı ’ diye bir yaratıkla bu diyaloğu kurarak ve yargı ne menem şeyse, onu kovarak fırlıyorum yataktan.” (Zeynep Oral, “Adalet?.. Pardon?..”, Cumhuriyet, 28 Nisan 2022)

(Bu deyim nedense hep yanlış kullanılıyor. Oysa doğrusu “ne menem” yok “ne mene”dir. Zaten bilgisayarınızda Türkçe Sözlük varsa, “ne menem” diye yazdığınızda, sözcüğün kırmızıya boyandığını derhal görürsünüz!)

***

-“Ödül Töreni›nde konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkçe ’nin önemine aksan yapan Erdoğan, ‘Türkçe ’mizi korumak, ilerletmek ve zenginleştirmek için verdiğimiz uğraş, esasında bir milli mücadeledir, bir beka meselesidir ’ dedi.” (Akşam, 27 Ocak 2022)

(Yandaş gazete o denli alışılmış oysa Erdoğan ’ın adını anmaya, hızını alamayıp çift özne kullanmış aynı tümcede!)

***

Daha ne yanlışlar var gazetelerde! Yazmaya, göstermeye ömür yetmez!

***

HAFTANIN NOTU

Bir hukuk savaşçısının arkasından

Ortadirek bir ailenin çocuğu idi. Ankara Hukuk Fakültesi ’ni bitirdi. Stajını sol görüşlü hukukçular Vasıf Ersoy ve Turan Tamar ’ın yanında yaptı. Türkiye İşçi Partisi ’nin ilk üyelerindendi. İkinci TİP ’in (1975) kurucuları arasında yer aldı. Partinin Merkez Disiplin Kurulu Üyesi ve Ankara Barosu İnsan Hakları Merkezi Başkanı olarak devir yaptı. Fazla sayıda siyasal davada devrimcileri savundu. TİP, Barışma Derneği, DİSK, TÖB-DER, Ankara TKP, TBKP, Aydınlar Dilekçesi davalarında tayin aldı. Bahçelievler ve Sivas katliamı ile Cevat Yurdakul, Doğan Öz, Necdet Bulut ’un öldürülmesi davalarının önde gelen savunmanıydı. aynı zamanda Deniz Gezmiş ve arkadaşlarının idamla yargılandığı davanın iyi kalpli 11 avukatından biriydi. Çoğu sendika ve iş örgütünün de hukuk danışmanlığını yapmıştı.

Kuvvet zamanların yargı savaşçısı, yargı arayıcısı idi. Naif ve zarif bir insandı. Altmış yıla yaklaşan onurlu meslek yaşamında hemen hemen girmediği dava, savunmadığı devrimci kalmamıştı. “Davalar dıştan bir hayatım olmadı” deyişi bundandı. Bu özverili çabalarından nedeniyle Çağdaş Hukukçular Derneği ’nin Hukuk Ödülü ’ne değer görülmüştü.

Sevgili dostumuz, yoldaşımız Av. Erşen Sansal, hukuk savaşımın unutulmaz adlarından biri olarak 26 Nisan ’da aramızdan ayrıldı. Anısı, devrimcilerin yüreğinde sürgit yaşayacak...

Günün Kayda Değer Manşetleri Haber Geniş bir şekilde Haberin detayları ve bilgisi verildi. Kaynak takip edilmektedir, yeni bilgiler geldiğinde anlık güncellenecektir. Kars Haber Yerel Kategorileri de mevcuttur.

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum