Beş Soruda Türkiye 'de Enflasyon ve TÜİK Tartışması haberi

Türkiye ’de yeni yıla elektrik ve doğalgaz zamlarının yanısıra yiyecek fiyatlarındaki artışlarla girilmesiyle birlikte enflasyon ülke gündemindeki yerini korurken, bağımsız Enflasyon Araştırma Kurumu, TÜİK ’in hedefi oldu.

Beş Soruda Türkiye 'de Enflasyon ve TÜİK Tartışması haberi
26 Ocak 2022 - 23:48

Türkiye ’de yeni yıla elektrik ve doğalgaz zamlarının yanısıra yiyecek fiyatlarındaki artışlarla girilmesiyle birlikte enflasyon ülke gündemindeki yerini korurken, bağımsız Enflasyon Araştırma Kurumu, TÜİK ’in hedefi oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), memur, işçi ve emekli maaşlarında alınmakta olan üretim, tüketim fiyat endeksleriyle enflasyon oranlarını açıklayan devlete ait kurum olmasına karşın son yıllarda “AKP iktidarı etkisi altında kaldığı ve gerçek verileri yansıtmadığı” eleştirileriyle gündemde.

TÜİK ’in ay başında yüzde 36,08 olarak açıkladığı yıllık enflasyonu, Yeditepe Üniversitesi Mali İktisat Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Veysel Ulusoy ve yöneticiliğini üstlendiği Enflasyon Araştırma Kurumu (ENAG) yüzde 82,81 olarak duyurmuştu.

Son olarak ekonomist Ulusoy ve ENAG aleyhine TÜİK ’in adalet süreci başlatmasıyla birlikte enflasyon tartışması baştan alevlendi. Oysa yerel mahkemece birincil karar ENAG lehine oldu ve TÜİK ’in talebinin aksine Prof. Dr. Ulusoy ile ENAG ’ın enflasyon verileri açıklamasında suç unsuru görülmedi.

Ulusoy, VOA Türkçe ’ye açıklamasında, “Ana hedef susmamızı sağlamak, lakin susmayacağız. Burada bilimsel data ortaya koyuyoruz, herhangi bir suç unsuru yok. Halk malı niteliğinde bilimsel verileri paylaşıyoruz. Kamuoyu da bunu sahipleniyor. Bundan sevinç duyuyorum” dedi.

VOA Türkçe, beş başlıkta Türkiye ’de TÜİK, enflasyon sorunu ve ENAG ile ilgili tartışmaları derledi.

TÜİK nasıl bir kurum ve verileri niçin kayda değer?

TÜİK, Türkiye Cumhuriyeti ’nin ilk yıllarında Merkezi İstatistik Dairesi adı ile 26 Şubat 1926 tarihli kararnameyle ve merkezi bilgi toplayıcı- sağlayıcı kurumu olarak kuruldu. 1962 yılı ardından Devlet İstatistik Enstitüsü adıyla Başbakanlık ’a yan iken 2005 Kasım ayında AKP iktidarında Türkiye İstatistik Kurumu adını aldı.

TÜİK ’in, son yıllarda bilgi güvenilirliği sebebiyle ağız dalaşı konusu üzerine kurumsal yapısında değişikliğe gidildi. Türkiye ’nin 24 Haziran 2018 ’deki seçimlerle Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ’ne geçmesinin ardındaki önceden Başbakanlık ’a emrindeki olan TÜİK, Define ve Maliye Bakanlığı ’na bağlandı.

Ama bu yeni yapılanma tartışmaları tetikleyince, 2021 Haziran ayında mevzuat değişikliğiyle TÜİK, “özel bütçeli, halk tüzel kişiliğini haiz, Define ve Maliye Bakanlığı ile ilişkili kurum” haline getirildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın imzaladığı kararnameyle TÜİK ’in kurumsal tanımındaki "Kurum, Define ve Maliye Bakanlığı'na bağlıdır" ve "Başkan, bakana karşısında sorumludur" ifadeleri kaldırıldı.

TÜİK ’in görevi, bireyler, haneler ve işyerlerinden çalışmalar aracılığıyla verileri biriktirmek ve gereklilik duyulan her alanda istatistik üretmek ve yayınlamak. TÜİK ’in kurumsal ifadesiyle “bu istatistiki bilgiler, karar alma aşamalarında güvenilir ve yol gösterici” nitelikte. bu nedenle TÜİK, ülkedeki kavga başlıklarından birisi çünkü çalışan nüfus için en az ödenti belirlenmesi başta olmak üzere emekçi, memur, emekli gibi bütün emekçiler açısından ücret ayarlamalarında esas alınıyor.

TÜİK ’in açıkladığı enflasyon, işsizlik ve üretim ile tüketim fiyat endeksleri keza ülke içerisinde karar alma mekanizmalarında belirleyici oluyor keza de milletlerarası arenada Türkiye ’yle ilgili resmi veri olarak dikkate alınıyor.

TÜİK ’in verileri niçin eleştiriliyor?

TÜİK, epeyce zamandır ilk kez CHP elde etmek üzere muhalefet partileri ve ekonomistlerce fiyat endeksleri ile enflasyon oranı hesaplamasına ilişkin soru işaretleriyle tenkit konusu. 2018 Haziran ayından itibaren TÜİK ’in Erdoğan ’ın damadı da olan o dönemki Define ve Maliye Bakanı Patent Albayrak ’a yan oluşu eleştirileri arttırmıştı.
CHP ve muhalefet temsilcileri ile ekonomistler, “TÜİK ’in açıkladığı enflasyon ve işsizlik oranlarıyla ülke gerçekleri arasında çok önemli ayrım olduğu” görüşünde.

Bilhassa 2019, 2020 ve 2021 aralık aylarında çalışanlar için aidat artışlarının belirleneceği süreçte TÜİK ’in verileri eksik görüldü. Son olarak geçen Aralık TÜİK, Kasım sonu takvim enflasyon oranını yüzde 21,31 olarak duyurdu.

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ise ENAG ’ın enflasyonu yüzde 58,65 hesapladığını göze çarpan ederek, TÜİK Başkanı Sait Erdal Dinçer ’den randevu istek etti. Kılıçdaroğlu, 3 Aralık ’ta içeri alınmadığı TÜİK kapısı önünde, “Rakamları doğru olsa kapılarını sonuna kadar açarlar. Milyonlarca işçinin hakkını korumak, emeklinin hakkını, memurun hakkını gözetmek benim esas görevimdir. Eğer TÜİK, rakamları küçültüyorsa, memura daha az vereceğim, işçiye daha eksik vereceğim anlamına geliyor. Ben gürültüsüz kalırsam, o vakit ben niye siyaset yapıyorum” tepkisini gösterdi. CHP Genel Sekreteri ve ekonomist Selin Sayek Böke de, “TÜİK'in yayınlıyor olduğu enflasyon verileriyle halkın yaşıyor olduğu gerçeklik aralarında uçurum günden güne açılıyor” dedi.

AKP ’den ayrılan Ali Babacan liderliğindeki DEVA Partisi ’nin kurucularından olan ve AKP iktidarında Eylül 2011

Haber Geniş bir şekilde Haberin detayları ve bilgisi verildi. Kaynak takip edilmektedir, yeni bilgiler geldiğinde anlık güncellenecektir. Kars Haber Yerel Kategorileri de mevcuttur.

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum