"Millet Yemesi İçmesi Gereken Şeylerden Vazgeçiyor"

Türkiye ’de semt kültürünün bir parçası olan bakkallar, bulundukları mahalledeki değişimlerin en yakın tanığı.

"Millet Yemesi İçmesi Gereken Şeylerden Vazgeçiyor"
14 Ocak 2022 - 20:48

Türkiye ’de semt kültürünün bir parçası olan bakkallar, bulundukları mahalledeki değişimlerin en yakın tanığı. Son dönemde yüksek enflasyon ve döviz kuru nedeniyle temel gıda ve tüketim ürünlerine gelen zamlar karşı müşterilerinin tüketim alışkanlığının nasıl değiştiğini de en iyi onlar biliyor. 50 yıldır İzmir Karşıyaka ’da bakkal dükkanı işleten 83 yaşındaki Halil Erol Bodrumlu da yıllar içinde bu değişimi canlı canlı yaşayan. VOA Türkçe ’nin sorularını yanıtlayan Bodrumlu, “Fiyatı Yüksek, yükselen mallarda satışta bir gerileme var. Milletin alma gücü kalmıyor, vazgeçiyor bundan böyle bazı şeylerden. Yani özel haklardan, yemesi içmesi gereken, yemesi lüzumlu şeylerden vazgeçiyor” dedi.

Esas gıda ürünleri ve içeceklerde 2021 yılında ciddi fiyat artışı yaşandı. Türkiye İstatistik Kurumu ’nun (TÜİK) Aralık 2021 verilerine kadar, alıcı fiyat endeksi (TÜFE) yıllık yüzde 36,08, aylık ise yüzde 13,58 arttı. Yiyecek ve alkolsüz içecekler, TÜİK ’in enflasyon sepetinde yüzde 43,80 oranıyla en fazla fiyatı artan mahsul gruplarının başında geldi. Yumurta bir yılda yüzde 43, kaşar peyniri yüzde 53, ekmek yüzde 54, makarna yüzde 60, süt yüzde 66, yoğurt yüzde 74, ayçiçek yağı yüzde 76, margarin ise yüzde 114 pahalandı.

“Almakta ve ödemekte güçlük çekiyorlar”

Bu en temel yiyecek ürünleri, bununla birlikte semt bakkallarının da raflarında en fazla seçim edilen ürünler. Karşıyaka ’da bakkallık yapan Bodrumlu, “Umumiyetle insanlar (zamlardan) etkilendi. Almakta birazcık zorluk çekiyorlar, ödemekte güçlük çekiyorlar. Ama işte kendi kendilerine de sağdan soldan derleyip toplayarak idare etmeye çalışıyorlar. Şu meşrubatlarda bile bir artma var, yani onları bile bir zamanlar sık sık bölge kişiler hemen hemen almıyor desem yeri var” diye konuştu. “Birada 6-6,5 lira şişe başına zam konuldu. 15 liraya veriyorduk, 21,5 lira oldu. Onda bile durduk” diyen Bodrumlu, alkollü içeceklerin de gelen zamlar sebebiyle satışının fazla gerilediğini kaydetti.

Müşterilerinin bakkaldan almadıkları ürünleri kredi kartıyla marketlerden alıyor olabileceğine de işaret eden Bodrumlu, “Giderken benden vazgeçebilirler lakin şayet marketten alabilirler, kredi kartından ‘cartak curtak ’ çekerler. Ben kredi kartı çektirmiyorum çünkü. İnsanlar daha önce iyi kötü ara sıra her şeyden alıyorlardı. Daha Sonra sonra bunlar kısıtlanmaya başladı, marketlere dönüş oldu. Malum kredi kartları bu işi bozdu. Derhal cart curt çekip gidiyorlar” dedi.

85 bin lira borç birikince veresiye alışveriş kalktı

Müşterilerin semt bakkallarını seçim etmesinin bir nedeni de veresiye alışveriş yaparak borç yazdırabilmesi. Geçmişte herkese yumuşak yüzlü davranarak veresiye yazdığını söyleyen Bodrumlu artık arada bir veresiye alışverişe müsade verdiğini belirtiyor. Son dönemdeki hayat pahalılığı sebebiyle borçların ödenmediğini söyleyen Bodrumlu ’nun veresiye defterinde ise hiç olmadığı dek borç birikmiş durumda. VOA Türkçe ’ye konuşan Bodrumlu, “Şu 10-15 yıl evvelinden bu tarafa birazcık şişti. Bunlar daha evvelden gelen veresiyeler. Son bir iki yıl içinde böylece veresiye yazmıyoruz. Bir Zamanlar beri az çok hepsini toplasan, 80-85 bin lira birikti. Bu az çok 40 takvim bir eskiye gidiyor. İşçi de var, memur da var, esnaf da var, tümü var içinde” dedi.

Veresiyeyi adamakıllı kaldırmaya çalıştığını kaydeden Bodrumlu şöyle konuştu: “Maalesef yazmıyoruz, şöyle bir iki gün içinde ödeyenlere bir iki gün için yazıyoruz. Bugün alıp yarın ödeyenler var, onlara veriyoruz. Bazıları da örneğin alıp 2-3 sene içinde vermeyip daha sonra getirip verenler oluyor. ‘Kaç para borcum var benim, 150 lira. Abi 150 lira olmaz, ben bunu üç yıl bağladım, al sana 200-250 lira ’ deyip verenler de oluyor. Böyle sağlam kişilere veriyoruz ama yavaşça hepsini de kaldırmaya çalışıyoruz. Bazısı hakikaten vefalı, evin ihtiyacını onarmak için kendi ihtiyaçlarını gidermek için yazdırıyorlar. Ama bazısı da bunu fena niyetle mi kullanıyor, bizim iyi niyetimizi mi kullanıyor, onu bilemiyorum. Bu durumlarda insanlar da anlaşılmıyor yani. Bir ekmeği de yazdıran vardı, ne bileyim bir en ufak bir şeyi de yazdıran vardı. Örneğin bir soda, bir gazoz içecek, onu da yazdıran oluyordu.”

“25 lira sigarayı veresiye verirsem yerine koyamam”

Müşterilerinin ihtiyacı olsa da veresiye yazarak ayakta kalmaya gücünün yetmediğini söyleyen Bodrumlu, “Olmuyor abi, veremiyorum ’ diyorum veya ‘Bundan Böyle her şey yükseldi ’ diyorum. Bunu karşılayamıyoruz, alamıyoruz. Bir paket sigara olmuş 25 lira. Ben bunu veresiye verirsem yerine koyamam. ‘Kaçmıyoruz, elimize geçtiğinde veririz ’ diyorlar ama maalesef ödenmiyor. Ben de bilmiyorum ne olacak… Olası mertebe almaya çalışıyoruz fakat inşallah alırız” dedi.

Keza veresiye defterlerinde biriken borçlarının keza de marketlerin sayılarının her mahallede artmasının bakkalların kepenk indirmesine yol açacağını belirten Bodrumlu, “Bu böyle giderse fazla direnilmez. Özellikle kira veren, yanında emekçi çalıştıran esnaf direnemez. Bizim o derdimiz değil Allah ’a şükür. Mal kendimizin, hanım bakar, ben bakarım, yöneticilik edip gidiyoruz. Yani bu şekilde çalışanların pek artı dayanacağını sanmıyorum” diye konuştu.

Haber Geniş bir şekilde Haberin detayları ve bilgisi verildi. Kaynak takip edilmektedir, yeni bilgiler geldiğinde anlık güncellenecektir. Kars Haber Yerel Kategorileri de mevcuttur.

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum