Dolar: Türkiye'nin dış borcunun artması en çok KOBİ'leri olumsuz etkileyecek

Türk Lirası'nın yılın başından beri dolara karşı yüzde 45 layık kaybetmesinin en büyük etkisi döviz borçluluğu tarafında görülecek. Özel sektörün döviz borcu, Dolar/TL kurunun her bir kuruş yükselişinde şirketler üzerindeki yükünü artırıyor. Özel sektörün ve kamun.

Dolar: Türkiye'nin dış borcunun artması en çok KOBİ'leri olumsuz etkileyecek
26 Kasım 2021 - 06:52

Türk Lirası'nın yılın başından beri dolara karşı yüzde 45 layık kaybetmesinin en büyük etkisi döviz borçluluğu tarafında görülecek.

Özel sektörün döviz borcu, Dolar/TL kurunun her bir kuruş yükselişinde şirketler üzerindeki yükünü artırıyor.

Özel sektörün ve kamunun döviz cinsinden borcu, Define ve Maliye Bakanlığı'nın verilerine kadar 446 milyar dolar.

Bu borcun 13 milyar dolarının bu yılın son iki ayında ödenmesi gerekiyor.

Önümüzdeki 10 ay içinde de ödenecek ciddi bir tutarın olması, dövize olan talebi artırıyor.

Dolara olan talebin yükselmesi TL'nin üzerindeki baskıyı daha da artıyor, böylece bir kısır döngü çıkıyor ortaya.

Ekonomist Arda Tunca, döviz borcu açından en çok KOBİ'lerin (Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler) negatif etkileneceği görüşünde.

Trakya Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sadi Uzunoğlu da en fazla geliri TL olan ve döviz kazanamayan şirketlerin bu durumdan negatif etkileneceğini aktarıyor.

Sadi Uzunoğlu'na kadar bu borç yükü, özel sektörün bütçe yapamamasına ve ithalat borcunun yüksek olması nedeniyle gümrükten mülk çekme konusunda sıkıntıların yaşanmasına yol açıyor.

Uzunoğlu, "Türkiye'de arz zinciri kendi içinde kırılıyor. Marketlerde tahsisli malların satılması, şu dek yağ alabilirsin, bu kadar şeker alabilirsin gibi kısıtların konması tedarik zincirlerinin kendi içinde kırıldığını gösteriyor" diyor.

Reuters

'Stokta mülk tuttukça para kazanılan ilginç bir durum'

Dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de borçlanma 2008'deki finansal krizin peşinde yükseldi.

Türkiye'de 2018'de yaşanan kur krizi de şirketlerin üzerindeki dış borç yükünü önemli şekilde artırdı.

Fakat 2018'in peşinde özel sektör, dış borç konusunda olumlu bir tablo çizmeye başlamıştı.

Bu tabloyu değiştiren ise koronavirüs pandemisi oldu.

Ekonomist Arda Tunca, "Pandemiyle beraber işler durdu, idareli aktivite sekteye uğradı" diyerek bu durumu özetliyor.

Koronavirüs pandemisiyle zora giren şirketler bundan başka kur krizi yaşayınca ağır borç yükü altına girdi.

Kurdaki yükselişin sadece borç tarafında değil maliyetler açısından da zorladığını vurgulayan Tunca, "Tanıdık Olmayan para cinsinden borca girme arttığı için kur atakları yaşandığında borcun anapara kısmı çok sınırlı ödenebiliyor. TL şampiyon şirketler bu borcun fakat faizini ödeyebiliyor" açıklamasında bulunuyor.

Bu da Tunca'ya tarafından şirketlerin mülk sattıkça değil, malı elinde tuttukça para kazandığı bir şart ortaya çıkarıyor:

"Normalde bir şirket mülk satınca para kazanır. Stokta mülk tuttukça para kazanılan acayip bir şart ile karşı karşıya kaldık."

https://www.youtube.com/watch?v=GQS7Qhp5ikM

'Türkiye, kur riskine fazla açık bir hale getirildi'

Prof. Dr. Sadi Uzunoğlu da kurdaki her bir TL yükselişin kamuya borç tarafında negatif yansıdığına ve bunun ücret gelirlerinden karşılanacağına uyarı çekiyor.

Uzunoğlu'na göre özel bankalar büyük oranda kendilerini kur riskine karşısında korumuş durumda.

Oysa tehlike, döviz açık pozisyonu olan şirketlerin tarafında.

Uzunoğlu'na kadar geçtiğimiz yıllar içinde kamudan döviz kredisi bölge şirketler, borcunun bir kısmını farklı kur seviyelerinden TL'ye çevirerek bir ölçüde kur risklerini kamu bankalarının üzerine atmış oldu.

Uzunoğlu bu süreci, "Türkiye, döviz artmayacak diye senelerdir borçlandırılarak kur riskine fazla açık bir ayla getirildi. Özel sektör kendi riskini kurtarmaya çalışırken kamunun üzerine atma çabası çok yüksek, kamu da son yıllarda dövizle borçlanarak bu kur riskinin içine girdi" sözleriyle özetliyor.

Merkez Bankası verilerine göre kısa vadeli dış borç stoku Eylül sonu itibarıyla 125 milyar dolar seviyesinde.

Prof. Dr. Uzunoğlu, Türkiye'nin farklı bir enflasyon sürecine gireceğini görebilen kimi üreticilerin, "O vakit ne değin fazla malı elde tutarsam pek kazanırım" diye düşündüğünü de sözlerine ekliyor.

https://www.youtube.com/watch?v=WXB25azHumU

'Güney Avrupa ülkelerine göre dinç'

Döviz alım ve satım platformu FxPro'dan kıdemli piyasa analisti Alex Kuptsikevich, Türkiye'de kamunun dış borcunun GSYH'ya oranının yüzde 40 civarında olduğunu belirterek bu oranın borç yükü altındaki Güney Avrupa ülkelerine göre sağlıklı olduğunu vurguluyor.

O yüzden Kuptsikevich'e kadar kamu sektörünü bu açıdan bekleyen büyük bir tehlike değil.

Fakat özel sektörde büyük ihtimalle borcunu ödeyemeyen şirketler olacak.

Diğer yandan Türkiye'nin doğalgaz ihtiyacının baki olması, doğalgaz fiyatlarındaki ve kurdaki rekor yükseliş yüzünden de ekonominin dolara ihtiyacının artmasına niçin oluyor.

Merkez Bankası'nın açıklaması piyasaları sakinleştirebilir mi? Siyasette 'döviz kuru' hareketliliği: İktidar ve muhalefette TL'nin değer kaybı nasıl değerlendiriliyor? Türk Lirası, 2001 krizi sonrası en kötü gününü yaşadı: 'Kurun gidebileceği seviyenin sonu değil' TL'nin layık kaybı dünya basınında: 'Erdoğan'ın sıra dışı ekonomi politikaları Türkiye'nin kur krizini derinleştirdi'

'Katma layık yaratma potansiyeli düşmüş bir ekonomi'

Ekonomist Tunca, büyük şirketlerin pandemi döneminde finansman olanaklarının bulunmasının da etkisiyle fazla yüksek kârlar elde ettiklerini vurguluyor.

O yüzden Tunca'ya tarafından büyük şirketleri bekleyen bir risk bulunmazken finansmana erişimi kısıtlı olan KOBİ'ler zorlama bir duruma girecek:

"Mülk stoklayıp da fiyat artışlarına aleyhinde kendini koruyamayan KOBİ'ler maksimum darbeyi yiyecek olan kesim. Kapanan şirketler ya da ağır hasara uğrayıp o hasarı gidermesi için uzun zaman isteyen şirketler olacak.

"Verim yaratma ya da katma layık yaratma potansiyeli düşmüş bir ekonomiyle karşısında karşıyayız."

Türkiye'deki ekonomik krizler: 1994, 2001 ve 2007'de neler yaşandı? Faiz-enflasyon-kur arasında nasıl bir ilişki var? Ekmek fiyatları neden artıyor, yeni zamlar zaruri mı? Şeker ve ayçiçek yağında fiyat artışları neden kaynaklanıyor, hangi çözümler öneriliyor?
Haber Geniş bir şekilde Haberin detayları ve bilgisi verildi. Kaynak takip edilmektedir, yeni bilgiler geldiğinde anlık güncellenecektir. Kars Haber Yerel Kategorileri de mevcuttur.

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum